Metrik (M) ve PG Rakor Ölçüleri, Kablo Çapına Göre Doğru Seçim Rehberi
Kablo rakoru neden doğru seçilmelidir?
Elektrik panolarında, otomasyon sistemlerinde ve dış ortam uygulamalarında en küçük bağlantı elemanlarından biri olan kablo rakoru, sistem güvenliği açısından kritik bir göreve sahiptir. Yanlış seçilen bir rakor; su ve toz girişine, kablonun mekanik olarak zarar görmesine, IP koruma sınıfının kaybolmasına ve uzun vadede elektrik arızalarına neden olabilir.
Bu nedenle yalnızca rakorun çapını değil, kablo çapını, montaj deliğini, diş tipini ve kullanılacağı ortamı da dikkate almak gerekir.
Bu rehberde kablo rakoru ölçülerini, Metrik ve PG rakor sistemlerini, hangi kablo için hangi rakorun uygun olduğunu ve seçim sırasında dikkat edilmesi gereken noktaları ayrıntılı olarak ele alıyoruz.
Kablo rakoru nedir?
Kablo rakoru; elektrik kablolarının pano, kutu veya makine gövdesine güvenli şekilde giriş yapmasını sağlayan bağlantı elemanıdır.
Başlıca görevleri şunlardır:
- Kabloyu mekanik olarak sabitlemek
- Kablo çekildiğinde bağlantının zarar görmesini önlemek
- Toz ve su girişini engellemek
- IP koruma seviyesini korumak
- Kablonun izolasyonunu desteklemek
- Pano içerisinde düzenli kablo yönetimi sağlamak
Özellikle IP65, IP66 ve IP67 koruma sınıfına sahip elektrik panolarında doğru kablo rakoru seçimi büyük önem taşır.
Kablo rakoru ölçüsü neyi ifade eder?
Kablo rakorlarında kullanılan M16, M20, M25 veya PG13.5 gibi ifadeler, doğrudan kablonun çapını değil, rakorun diş ölçüsünü ifade eder.
Yani;
M20 rakor = 20 mm kablo için kullanılır anlamına gelmez.
Asıl önemli olan, rakorun desteklediği kablo dış çapı aralığıdır.
Örneğin iki farklı üreticinin M20 rakoru farklı sıkma aralıklarına sahip olabilir. Bu nedenle seçim yapılırken mutlaka teknik özelliklerde belirtilen kablo çapı aralığı kontrol edilmelidir.
Metrik (M) rakor ile PG rakor arasındaki fark nedir?
Günümüzde en yaygın kullanılan iki rakor standardı bulunmaktadır.
Metrik (M) rakor
Metrik rakorlar, ISO metrik diş standardına göre üretilir ve yeni projelerde en yaygın kullanılan sistemdir.
Örnek ölçüler:
- M12
- M16
- M20
- M25
- M32
- M40
- M50
- M63
Avantajları:
- Uluslararası standartlarla uyumludur.
- Yeni nesil pano ve makine uygulamalarında yaygın olarak kullanılır.
- Geniş ürün seçeneği sunar.
- Endüstriyel otomasyon projelerinde standart haline gelmiştir.
PG rakor
PG (Panzer Gewinde) rakorlar, Alman kökenli eski bir diş standardıdır. Günümüzde hâlâ birçok mevcut makine ve elektrik panosunda kullanılmaktadır.
En yaygın PG ölçüleri:
- PG7
- PG9
- PG11
- PG13.5
- PG16
- PG21
- PG29
- PG36
Özellikle eski pano sistemlerinde bakım ve yedek parça değişimlerinde PG rakorlara ihtiyaç duyulabilir.
En yaygın kablo rakoru ölçüleri
| Rakor Ölçüsü | Kullanım Alanı |
| M12 | İnce sinyal kabloları, sensör kabloları |
| M16 | Kontrol kabloları |
| M20 | Otomasyon panoları, PLC bağlantıları |
| M25 | Güç kabloları |
| M32 | Kalın enerji kabloları |
| M40 | Büyük kesitli enerji kabloları |
| M50 | Ağır sanayi uygulamaları |
| M63 | Yüksek kesitli kablo geçişleri |
En yaygın PG rakor ölçüleri
| PG Ölçüsü | Tipik Kullanım Alanı |
| PG7 | Sensör kabloları |
| PG9 | İnce kontrol kabloları |
| PG11 | Otomasyon uygulamaları |
| PG13.5 | PLC ve kontrol panoları |
| PG16 | Güç ve kontrol kabloları |
| PG21 | Enerji kabloları |
| PG29 | Büyük çaplı kablolar |
| PG36 | Ağır sanayi uygulamaları |
Rakor seçerken yalnızca ölçü yeterli midir?
Hayır.
Doğru kablo rakoru seçimi için aşağıdaki kriterler birlikte değerlendirilmelidir:
- Kablonun dış çapı
- Diş tipi (Metrik veya PG)
- IP koruma sınıfı
- Montaj deliği ölçüsü
- Kullanılacak ortam (iç veya dış mekan)
- UV dayanımı gereksinimi
- Nem ve suya maruz kalma durumu
- Kimyasallara maruziyet
- Çalışma sıcaklığı
Bu kriterlerin birlikte değerlendirilmesi, elektrik panosunun güvenliğini ve uzun ömürlü çalışmasını destekler.
İç mekan ve dış mekan uygulamalarında rakor seçimi
İç mekanlarda kullanılan kontrol panolarında temel koruma sağlayan rakorlar yeterli olabilir.
Ancak aşağıdaki uygulamalarda daha yüksek koruma seviyeleri tercih edilmelidir:
- Dış ortam elektrik panoları
- Solar panolar
- Bahçe panoları
- Peyzaj aydınlatma panoları
- Gıda üretim tesisleri
- Kimya tesisleri
- Nemli üretim alanları
Bu tür uygulamalarda IP65, IP66 veya IP67 koruma sağlayan kablo rakorları, sistemin dış etkenlere karşı dayanıklılığını artırır.
Sık yapılan hatalar
Kablo rakoru seçiminde en sık karşılaşılan hatalar şunlardır:
- Kablo çapını ölçmeden rakor seçmek
- Metrik ve PG diş tiplerini karıştırmak
- Dış ortam için düşük IP sınıfına sahip rakor kullanmak
- Rakoru gereğinden büyük seçmek
- Conta ve sıkma elemanlarını eksik monte etmek
- Spiral koruma gerektiren hareketli kablolarda standart rakor kullanmak
Bu hatalar, zamanla kablo hasarına, su girişine ve sistem arızalarına neden olabilir.
